[Werkvelden]

Outsourcing

Zowel de investerings- als de exploitatiekosten hangen samen met de in de ontwerpfase te maken systeem keuzes. Het conventionele referentiesysteem kent meestal lagere investeringskosten dan het duurzame systeem, maar daarentegen hogere exploitatiekosten. De investeringskosten zijn echter voor rekening van de projectontwikkelaars/gebouweigenaren, terwijl de exploitatiekosten voor rekening van de eindgebruikers (de bewoners) zijn, zoals aangegeven in onderstaande figuur.

geldstromen zonder outsourcing
Geldstromen zonder outsourcing

Op deze wijze is het – uit financieel oogpunt gezien – vanuit het standpunt van de projectontwikkelaars/gebouweigenaren niet altijd aantrekkelijk om voor een duurzaam systeem te kiezen, immers: het verhoogt de investeringskosten en het levert geen direct positief project resultaat. Ook als de eindgebruiker de ontwikkelaar is het verruimen van het investeringsbudget soms lastig, 

Daarnaast zijn er nog factoren die minder goed kwantificeerbaar zijn, zoals de uitstraling van het project, aantrekkelijkheid van het gebouw, duurzaamheid, verbetering van comfort en dergelijke.

Een interessant instrument om zowel de investeringskosten als de exploitatie-besparingen binnen de projectontwikkeling onder te brengen is Outsourcing. Hierbij wordt de exploitatie van de duurzame energievoorziening overgedragen aan een derde partij (exploitant), bijvoorbeeld een energieleverancier of andere commerciële marktpartij. De exploitant exploiteert het duurzame systeem gedurende een contract-duur (bijvoorbeeld 15 jaar) en verkoopt de opgewekte warmte en koude aan aange-sloten afnemers tegen marktconforme (Niet Meer Dan Anders) NMDA - tarieven of lagere tarieven, afhankelijk van de afspraken die hierover gemaakt worden met de exploitant en de eindgebruiker. Doordat het duurzaam systeem lagere exploitatiekos-ten kent dan de kosten die doorberekend worden aan de bewoners, vertegenwoordigt de exploitatie van dit systeem een bepaalde waarde. Een deel van deze waarde is winst of risicoafdekking voor de exploitant, een ander deel verlaagt de investering in het opwekkingssysteem voor de projectontwikkeling.

Bij de aanpak volgens outsourcing worden de afspraken vastgelegd in een leveringscontract. Het voordeel van outsourcing is tevens dat de projectontwikkelaars/gebouweigenaren en de bewoners worden ontzorgd, omdat de exploitant verantwoordelijk is voor beheer, onderhoud, vergunningen, energie-inkoop, energieverkoop, crediteuren beheer en de overige administratieve afhandeling.

Er zijn twee hoofd varianten van outsourcing te onderscheiden: volledige outsourcing en ‘operate only’. 

Operate only

Bij outsourcing volgens het principe ‘operate only’ wordt de energie-installatie na realisatie verkocht aan de exploitant tegen een overnamebod, zoals weergegeven in het onderstaand schema.

geldstromen bij outsourcing - variant operate only

 Geldstromen bij outsourcing - variant 'Operate Only'

 Het voordeel van deze vorm van outsourcing is dat de realisatie van de energie-installatie door de projectontwikkelaars/gebouweigenaren gebeurd, wat de afstemming met de overige werkzaamheden in de projecten eenvoudiger maakt. Daarnaast ligt het realisatierisico van de installatie bij de projectontwikkelaars/gebouweigenaren, zodat de exploitant naar verwachting meer overheeft voor het recht de installatie te exploiteren. Een nadeel bij meerdere ontwikkelaars is dat zij in deze variant gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het ontwikkel- en realisatierisico.

Volledige outsourcing

Bij volledige outsourcing ook wel Design Build Finance Maintain Operate DBFMO-contract genoemd, wordt naast de exploitatie tevens de verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling en realisatie bij de exploitant gedeponeerd. Volledige outsourcing heeft het voordeel dat de projectontwikkelaar/gebouweigenaar geen opwekkingsinstallatie voor thermische energie hoeven aan te leggen, maar een kant en klare aansluiting aangeboden krijgt. Economisch is deze variant vaak iets minder gunstig omdat de ontwikkel- en realisatierisico’s voor de exploitant minder goed beheersbaar zijn.

geldstromen outsourcing - variant volledige outsourcing

Geldstromen bij outsourcing - variant volledige outsourcing

Financieel - economische aspecten

Zowel bij de variant ‘operate Only’ als bij volledige outsourcing is de hoogte van het overname bod respectievelijk de bijdrage in de aansluitkosten (BAK) afhankelijk van de contractduur.

Naast volledige verkoop zijn contractperioden van 15, 25 en 30 jaar gebruikelijk. Hoe langer de contractperiode hoe hoger het overname bod respectievelijk des te lager de aansluitbijdrage. Let wel over het algemeen zijn de verschillen gering. Dit wordt verklaard door het feit dat na 15 jaar er herinvesteringen dienen te worden gedaan (groot onderhoud/vervangingen), welke de extra opbrengsten (ten gevolge van verlenging van de exploitatieperiode) grotendeels nivelleren.

Aan het einde van de contractperiode wordt deze door de ontwikkelaars of hun rechtsopvolgers stilzwijgend verlengd of kan worden besloten tot het opnieuw aanbesteden (outsourcen) van de energie-installatie.

Bij een contractduur voor bepaalde tijd behouden de ontwikkelaars controle op de kwaliteit en betrouwbaarheid van de energie-installatie en de toekomstige NMDA-tarieven. Bij disfunctioneren (faillissement) van de exploitant wordt het contract  ontbonden en kan de energie-installatie opnieuw worden aanbesteed aan een andere marktpartij. Tevens kan na afloop van de contractduur het NMDA-tarief opnieuw worden vastgesteld.

Bij verkoop kunnen de ontwikkelaars (gebruikers) geen invloed meer uitoefenen op de kwaliteit en tariefstelling van de energielevering. Het voordeel van verkoop voor de ontwikkelaars is dat de energie-installatie geen onderdeel meer uitmaakt van de ontwikkeling en zij geen beheers BV of CV ten behoeve van de energie-installatie hoeven op te richten.